دسته‌ها
blog

آشنایی با ساز ویولن

معرفی ساز ویولن و انواع آن

ساز ویولن نوعی ساز آرشه ای و زهی است. آین ساز یکی از کوچکترین اجزای ساز های آرشه ای و زهی می باشد. ساز ویولن اصلیتی ایتالیایی دارد. ساز ویولن به یکی از سخت ترین ساز ها برای نواختن مشهور است که نواختن آن بسیار سخت می باشد. ساز ویولن سازی است که با صدای لطیف و زیبای خود طرفداران زیادی را جذب خود کرده است‌. اگر می خواهید اطلاعات بیشتری در مورد ساز شناسی کسب کنید وارد بخش مربوطه شوید این ساز برای نواختن اکثر مواقع بر روی شانه چپ نوازنده قرار میگیرد و نوازنده با آرشه ای که در دست دارد شروع به نواختن این ساز می کند.کوک های ساز ویولن از زیر به بم به ترتیب به این شکل میباشد؛ سیم اول (می)، سیم دوم (لا)، سیم سوم (ر)، سیم چهارم (سل) می باشد‌

سازندگان ویولن


از اولین سازندگان ساز ویولن می توان به گاسپارو برتولتی که اهل ایتالیا بود اشاره کرد که او را مخترع و سازنده ساز ویولن می دانند.یکی از مشهور ترین شاگردان گاسپارو آندره آماتی بود که او خود بهترین نوازنده و سازنده در دوران خود بود و سپس او شاگردی به آنتونیو استرادیواری پرداخت که به بهترین سازنده ساز ویولن در جهان مشهور شد و نان او آن به جهان شد. تا کنون فردی همچون او با استعداد و خلاق نبود و استعداد او را شخصی نداشت نه تنها بتواند ویولنی زیبا بسازد و اگر هم می توانست نمی توانست با ساز ویولن ساخته شده توسط آنتونیو رقابت کند

تاکنون چندین دهه از اختراع اولین نمونه ساز ویولن توسط گاسپارو گذشته است در این زمان تحقیقات زیادی در علم شیمی و فیزیک شده است اما نه تنها نتوانسته اند تغییری در ساختار ساز ویولن بدهند بلکه نتوانسته اند راز های و رموز سازندگان قدیمی این ساز را کشف کنند. در ضمن برای کسب اطلاعات مرتبط با خرید آلات موسیقی با بیتستان همراه شوید.

تاریخچه ساز ویولن

ساز ویولن به قرن ۹ میلادی در اروپا بر می گردد. بعضی از افراد اعتقاد دارند که ساز ویولن تکمیل شده و ارتقا یافته ساز رباب می باشد که از کشور های غربی آمده است اما این نظر تا حدودی غلط می باشد همانطور که گفته شد ساز ویولن را گاسپارو ساخت که هیچ کسی نتوانست آن را تغییری دهد  و یا شکل آن بسازد پس این اثبات می کند که ساز ویولن سازی مستقل می باشد یعنی تکمیل شده سازی نمی باشد.

عده ای از دانشمندان معتقد اند که ابتدا ویولن دارای سوراخی در وسط بود که به مرور زمان آن سوراخ حذف شد و همچین تعداد سیم های آن تغییر کرد و ویولن های امروزی ایجاد شدند.

ابتدا ویولن سازی ساده بود که در ابتدای قرن یازدهم میلادی ویولن تکامل بزرگی یافت و به صورت وسیع گسترش یافت. همانطور که گفته شد اولین سازنده ساز ویولن گاسپارو برتولتی بود که به آن نیز اشاره شد که انجام سازی با علاقه و عشق ساخته بود که کسی نمی توانست مانند آن را بسازد.قابل توجه است که گاسپرو شاگردان زیادی پرورش داد با اینکه همه را بسیار خوب پرورش داده بود اما تاکنون کسی نتوانسته مانند آن را بسازد.

بخش های ساز ویولن

ساز ویولن از ۵۸ قطعه ساخته شده و وزن آن حدود ۴۰۰ گرم می باشد.

ساز ویولن از بخش های زیر تشکیل شده است:

آرشه؛ ترکه ای چوبی است که رشته های موی دم اسب در طول آن کشیده شده و دو طرف آن ثابت است.

 

جعبه طنینی ویولن؛ جعبه ای است که از سه بخش صفحه رویی، صفحه زیرین و زوار های دور ویولن تشکیل شده است.در این ساز گریف از جنس آبنوس برای بالا بردن ضریب مقاومت و استقامت استفاده می شود همچنین خرک آن از جنس افرا می باشد.

 

خرک؛ خرک پلی میان و مابین سیم های ویولن می باشد. نقش خرک در ویولن ، نگه داشتن سیم های ویولن در ارتفاع خاص و مخصوص خود، تقسیم راه سیم ها، و عبور از جعبه طنینی ویولن است.

 

گریف؛ همانطور که گفته شد گریف از آبنوس ساخته شده است در امتداد و طول دسته ویولن چسبیده شده است و به سمت جعبه صدا ویولن می رود. گریف بخشی است که نوازنده سیم را با دست خود به آن قسمت میچسباند و به این شکل طول سیم ها را کوتاه می کند و می توان نت های مختلف را نواخت.

 

سیم گیر ویولن؛ سیم گیر از جنس آبنوس، رُزوود یا باکسوود ساخته شده که در فاصله اندکی از خرک تا انتهای تنه ویولن کشیده شده است. که با زهی از جنس نایلون، رشته های فلزی منعطف و رشته های کربنی و یا الیافی ساخته می شود. قابل ذکر است به دکمه ای در پایین ویولن تعبیه شده بند می گویند‌.

 

زه ویولن؛ سیم زه همانطور که گفته شد از رشته های بلند و شسته شده الیافی یا کربنی و عاری از هر گونه جرم و پرز با هنر و استعدادی خاص در ضخامت های بسیار دقیق تابیده می شود. (به وسیله دست تابیده و ساخته می شود.) این سیم ها قابلیت های صدایی فراوانی دارند و موقعیت یک اجرای خاص و ستودنی را ایجاد می کند.

انواع ویولن:

همانطور که گفتیم ویولن جز سازهای زهی و آرشه ای می باشد. ما در اینجا می خواهیم شما را با انواع این ساز آشنا کنیم و در مورد آنها به صورت اختصار توضیح دهیم

ویولن الکتریکی

ویولن های الکتریکی یک سیستم خروجی صدا دارند که بدنه این ویولن ها نیز به صورت فلزی می باشد که ظاهری عجیب را ایجاد کرده است. ویولن الکتریکی توسط اسمیت اولین بار در سال ۱۹۲۰ میلادی ساخته شد و واردذ بازار ها گشت.

این ویولن همچنین در موسیقی های راک، پاپ نیز مورد استفاده قرار می گیرد. این ویولن ها بدنه فلزی و غیر عادی دارند که با تماشا به ساختار آنها میتوان فهمید همانند ویولن های آکوستیک نیستند.  قابل ذکر است که ویولن های الکتریکی می توانند سیم های بیشتری نسبت به ویولن های معمولی و آکوستیک داشته باشند.

ویولن آلتو

این نوع ساز از نظر ساختمان و شکل قرار گیری سیم ها همانند ویولن آکوستیک می باشد و بیشتر در همنوازی هایی همچون سمفونیک و نظایر آن استفاده می شود. به این ویولن آلتو، ویولا نیز می گویند. تنها تفاوت بزرگ ویولن آلتو این است که چند سانتی متر از ویولن بزرگ تر است و تفاوت دیگری ندارد. در آخر این نکته هم اضافه کنیم که اگر می خواهید اطلاعات بیشتری در مورد خرید ویولن کسب کنید و از پیشنهادات ویژه بیتستان بهره مند شوید همین الان وارد لینک آبی رنگ شوید.

دسته‌ها
blog

آشنایی با ساز کمانچه

آشنایی با ساز کمانچه

کمانچه از جمله سازهای زهی – آرشه‌ای است و جنس قسمت‌های مختلف آن چوپ، پوست، استخوان و فلز است کمانچه را در حالت نشسته می‌نوازند، به طوری که نوازنده، ساز را به طور عمودی در دست چپ می‌گیرد و انگشت‌های همین دستش در طول دسته حرکت می‌کنند و آرشه (کمانه) را با دست راست به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت، بر سیم‌ها می‌کشد. کمانچه، پایه‌ای به شکل میله‌ای فلزی نیز دارد که زائده پهن انتهای آن روی پا یا زمین قرار می‌گیرد. این ساز را معمولا از چوب کهنه و عمل آمده درختان توت و افرا می‌سازند. طول کمانچه از پایه فلزی تا صراحی(قسمت بالای سر پنچه) حدود ۷۵ سانتی متر است.

در دایره المعارف فارسی جلد 2 ذیل واژه کمانچه آمده است: کمانچه؛ از سازهای زهی قدیم ایران و در واقع نوع تکامل یافته رباباست. کاسه گرد و پایه آهنی دارد و مانند تار و ویلون سیم های آن را با گوشی محکم و کوک می کنند. کمانی که با آن کمانچه را می ن.ازند کمانه نام دارد و همان است که در ویلون کلمه فرانسوی آرشه به معنی کمان کوچک جای آرا گرفته است.

شادروان خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران، کمانچه را تکامل یافته رباب می‌نامد: ساز اخیر رباب که اول دو سیم داشته و بعدها یک سیم دیگر به آن اضافه شده است و با کمانه به صدا درمی‌آمده و همان است که ما امروز کمانچه می‌گوییم. و در همین جا اضافه می‌کند از دوره صفویه به بعد کمانچه یکی از ارکان موسیقی ایران به شمار آمده است.

قسمت اصلی کمانچه کاسه آن است که به صورت‌های مختلف ساخته می‌شود. کاسه کمانچه هنوز از نظر جنس چوب، اندازه‌ها و شکل یکسان و تثبیت شده نیست.

از نظر شکل، کاسه‌ها را به صورت کروی یا مخروط ناقص درست می‌کنند. کاسه‌هایی که به شکل مخروط ناقص هستند اکثرا پشت باز ساخته می‌شوند.

استفاده از این کمانچه‌ها در قسمت‌های مرکزی ایران به خصوص در لرستان متداول است. این کمانچه‌ها صدایی پر قدرت و شفاف دارند و چون کاسه سبک دارند، اجرای قطعاتی که نیاز به چرخیدن سریع کمانچه دارد روی این کمانچه‌ها آسان‌تر است.

کمانچه‌های پشت باز معمولا از چوب توت و به صورت یک تکه ساخته می‌شوند. کاسه‌های کروی به ۲ صورت یک تکه و ترکه‌ای هستند. در کمانچه‌های ترکه‌ای کاسه از به هم چسبیدن ترکه‌هایی که در روی قالب خم شده‌اند ساخته می‌شود.

کاسه‌های یک تکه از چوب های مختلف، معمولا از گردو خراطی ساخته می‌شوند. وزن کاسه از کاسه‌های ترکه‌ای بیشتر و چرخش کمانچه تا حدی مشکل است.

قطر بیرونی کاسه کمانچه موسیقی سنتی معمولا ۲۰ سانتی متر است، در حالی که در مناطق مختلف ایران اندازه کاسه کمانچه متفاوت است. ترکمن‌ها کمانچه با کاسه‌های بسیار کوچک می‌سازند. در نقاط دیگر دنیا نیز که سازهایی شبیه به کمانچه دارند کاسه‌ها کوچک و غالبا از پوست نارگیل ساخته می‌شود.

دسته کمانچه بر خلاف کاسه تقریبا یک شکل ساخته می‌شود. جنس دسته از چوب گردو و شکل آن مخروط ناقص و قطر آن در شیطانک ۳۷ میلی متر و در محل اتصال به کاسه ۳۱ میلی متر است. طول دسته کمانچه نیز ۳۱ سانتی متر است.

در گذشته کمانچه دارای ۳ سیم بوده است، گاهی ۲ سیم اول و دوم مضاعف انداخته می‌شد اما امروزه با ۴ سیم ساخته می‌شود. شده است. بنابراین ۴ سیم و در نتیجه ۴ گوشی روی دسته کمانچه قرار می‌گیرد، و این سیم‌ها پس از رد شدن از روی شیطانک و عبور از روی دسته و کاسه به سیم‌گیر وصل می‌شوند.

روی دهانه کمانچه پوست کشیده می‌شود و جنس آن معمولا پوست شکم گاو، پوست ماهی، پوست آهو و غیره است.

خرک روی پوست قرار می‌گیرد و سیم‌ها با فشار خرک را به پوست می‌چسبانند. کمانچه به وسیله یک پایه که در قسمت سیم‌گیر به کاسه وصل شده است، روی پای نوازنده قرار می‌گیرد.

آرشه کمانچه، که اسم اولیه‌اش کمانه بوده است، تشکیل شده از یک چوب که از یک طرف انحنا دارد با بلندی ۶۰ سانتی متر و جنس آن معمولان موی دم اسب.

موی آرشه کمانچه بر خلاف سازهای زهی غربی روی چوب محکم کشیده نمی‌شود، بلکه نوازنده است که به هنگان نوازندگی به تناسب روی سیم فشار را تغییر می‌دهد.

چگونگی صدای کمانچه به عواملی بستگی دارد که بعضی از آنها از این قرارند: جنس چوب، ضخامت در نقاط مختلف کاسه، شکل کاسه، اندازه‌های کاسه، چگونگی سطح کاسه از نظر تراش، نوع و ضخامت پوست، جنس و شکل و اندازه و محل قرار گرفتن خرک، چگونگی شیطانک، جنس سیم، زاویه اتصال دسته به کاسه.

قسمت‌های مختلف کمانچه:

  • کاسه طنینی: تقریبا کروی شکل و تو خالی است و در سطح بالایی آن دهانه‌ای باز وجود داردکه بر آن پوست کشیده می‌شود و خرک روی پوست قرار می‌گیرد. سطح بیرونی کاسه اغلب با قطعاتی از صدف یا استخوان تزیین می شود. در ساخت بعضی کمانچه های محلی پشت کاسه نیز باز است که صدا دهی قوی تری دارد.
  • پوست: دهانه از قسمت نازک پوست عمل آمده چهارپایان از جمله آهو، بز و بره انتخاب می‌شود.
  • خرک: معمولا از جنس چوب یا استخوان معمولا به طول ۴ و ارتفاع ۲ سانتی متر است و با پایه کوچک خود روی پوست کاسه قرار می‌گیرد. خرک را کمی کج قرار می‌دهند، به صورتی که طول سیم اول را کمتر و طول سیم چهارم را زیادتر کنند. روی خرک شیارهای کم عمقی وجود دارند که فاصله سیم‌ها را نسبت به هم ثابت نگه می‌دارند.
  • دسته: دسته کمانچه مانند لوله تو پر از چوب است به طول تقریبی ۲۵ و قطر تقریبی ۳ سانتی متر به حالت مخروط وارونه ساخته می‌شود. دسته که فاقد دستان بندی است از یک طرف به کاسه و از طرف دیگر به سر پنجه ختم می‌شود.
  • سر پنجه: در ابتدای طول دسته قرار دارد و از جنس چوب است. سطح رویی آن تو خالی است و ۴ گوشی ۲ به ۲ در طرفین آن قرار دارند. در قسمت بالایی سرپنجه، زایده‌ای به نام صراحی، تاج یا تنگ قرار دارد که به طول ساز می‌افزاید.
  • گوشی‌ها: کمانچه ۴ عدد گوشی به تعداد سیم‌های ساز و به صورت میخ سر پهن از جنس چوب دارد که ۲ به ۲ در طرفین سر پنچه قرار گرفته‌اند.
  • شیطانک: استخوان یا چوب باریک و کم ارتفاعی است به عرض دسته که بین سر پنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از روی شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به گوشی‌ها می‌روند.
  • سیم‌گیر: قطعه‌کوچکی از چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه نصب و گره یک سر سیم‌ها به آن بسته می‌شود.
  • تعداد و جنس سیم‌ها: کمانچه دارای ۴ سیم با ضخامت‌های متفاوت است. استفاده آکورد کامل سیم‌های ویلون برای کمانچه معمول است.
  • وسعت: وسعت معمول صدای کمانچه نزدیک به ۳ اکتاو است و به علت وجود کوک‌های مختلف و عدم وجود دستان بندی، تمامی فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده و ربع پرده) در این ساز قابل اجرا هستند.